mimar sinankastamonupiriSİVASsyriamanastırsivas eskisuriyealayhan1500 piri
• Niğde - Niğde Kalesi Rölöve- Restorasyon Projeleri

NİĞDE - NİĞDE KALESİ RÖLÖVE VE RESTORASYON PROJELERİ
Niğde kent merkezinde ,çarşı içinde Alaeddin tepesinde yer alan Niğde Kalesi 1. derece arkeolojik sit içinde yer almaktadır. Kalenin tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 1. Alaeddin Keykubat tarafından yaptırıldığı düşünülmektedir.

Alaeddin tepesinin alt kısmını çevreleyen dış kale ile , tepenin üst kısmını çevreleyen iç kale , burçlar ve burçları bağlayan surlardan meydana gelmiştir. Dış kale çevresinde çeşitli yönlerden giriş için kapıları olup bunlardan çok azı bugün işlevini sürdürmektedir.

Bizim proje kapsamımız iç kale surlarından ve kulelerinden maili inhidam durumunda olan kısımlarında tehlike arzeden bölümlerine tamir ve güçlendirme amaçlı müdahale projesi hazırlamaktır.

İç kaleye Güney-doğu köşesinde burçtan kemerli kapı ile girilmektedir. Bu kapı ve geçitlerden sonra iç kale avlusuna ulaşılmaktadır. Kale avlusu ve iç çevre yapıların çeşitli dönemlerde farklı farklı müdahaleler gördüğü , kısmen onarımlar yapıldığı, yeni amaçlara göre eklentiler yapıldığı gözlenmiştir. Güneydeki iki burcun , iç kale dışına doğru genişletilerek birleştirilmesi ile geçen asırda hapishane olarak kullanılan bir yapı oluşturulduğu öğrenilmiştir. Kuzeybatı köşede bulunan burcun yıkılan kısmına farklı teknik ile kule inşa edildiği , saat kulesi yapıldığı bilinmektedir.

Sonradan genişletilmiş olan güney kuleleri 6 yanlı yarım silindir şeklindedir. Beden duvarları ayaktadır ancak iç döşemeleri çökmüş durumdadır. Yaklaşık 2.50 cm kalınlığında beden duvarları içinde yer alan kapalı mekan her katı içerisinde üçer taş kemer mevcuttur. + 11.00 kotu civarında yer alan ana burç içindeki mevcut döşeme,altında +6.26 kotunda yer alan tonozlar ve üstte yaklaşık +15.36 kotu civarında yer alan çökmüş durumdaki döşemenin izleri mevcuttur.+11.00 kotundan üst döşemeye çıkan taş merdivenler mevcut durumdadır. Ancak hemen üstünden başlayan bir merdiven daha bulunmakta ve bu merdivenin nasıl işlev gördüğü bilinmemektedir. Sonradan yapılan ana burcun yaslandığı iki burçta bu ana mekanla ilişkilendirilmiş ve bu kapalı mekana dahil edilmiştir. Yaklaşık +11.00 kotundaki döşemede giriş üzerinde kalan bölümde iki ayrı küçük mekan, burcun diğer yaslandığı burç içerisinde de bir küçük mekan oluşturulmuştur. Giriş bölümünden itibaren oda 1, oda 2, oda 3(ana burç) ve oda 4 olarak adlandırdığımız mekanlar sırasıyla 26 m²,10.5 m²,92 m² ve 9.5 m² büyüklüklerindedir. Oda 1 içerisinde üç cephesinden ikişer pencere olmak üzere toplam 6 pencere açıklığı, oda 2 de güney yönüne bakan tek pencere açıklığı mevcuttur. Ana burç içindeki oda 3 ortalama 130-140 arasında açıklığa ve 190 yüksekliğe sahip,güney yönüne bakan üç büyük pencere yer almaktadır. Üst kotta (+15.36 kotu)ise güney yönüne bakan tek,kuzey yönüne bakan iki pencere açıklığı bulunmaktadır. Oda 4 içerisinde ise cephe 7 üzerinde mazgal boşluğu olarak mevcut olan tek pencere mevcuttur.

Ana burç içerisinde yer alan oda 1,oda 2,oda 3 ve oda 4 mekanlarının üst örtüleri ,yaklaşık 10-15 cm çapında yuvarlak kesitli ahşaplar, üzerinde yuvarlak kesitli ahşaplara dik olarak yerleştirilmiş yaklaşık 5*15-20 cm boyutlarında dikdörtgen kesitli ahşap kalaslar ile kapatılmış, ahşaplar üzerine ise sıkıştırılmış lovlanmış tuzlu toprak serilmiştir. Oda1 üzerinde,odanın doğu tarafındaki ahşaplar , oda 2 de, batı yönündeki ahşapların büyük bir bölümü yok olmuş durumdadır. Oda 3 içerisinde mekana giriş ile ilk taşa kemer arasında kalan bölümün ahşapları yıkılmış, ilk taş kemer ve ikinci taş kemer arasında kalan bölümde ahşaplar yıkılmamış ancak çok yıpranmış durumdadır. İkinci kemer ve üçüncü kemer arasında yer alan ahşapların kuzey tarafındakilerin bir bölümü, üçüncü kemerden sonraki bölümde ahşapların güney yönündekilerin bir kısmı çökmüş durumdadır. Oda 4 de ise mekanın güney batı köşesinde üst örtünün küçük bir bölümü çökmüş durumdadır.

Kale ana giriş kapısının bulunduğu bölümde, sur ve burçların altında ana kaya içerisinde insanların şaraphane deposu olarak kullanmak için açtıkları boşluklardan dolayı , giriş bölümü kaymakta ve beden duvarları üzerinde ayrılmalar oluşmuşrur. Bu bölümde döşeme üzerinde de çökme mevcuttur. Alt kısımda harabe durumunda bulunan mekanlar görüntü kirliliği oluşturmakta ve ana kaya içerisindeki boşluklarla birlikte evsiz insanların kullandığı harabeler olarak yer almaktadırlar. Kalenin bu bölümünde çökme ve yıkılmalara karşı acil önlemler alınması gerekmektedir.

Bu bölümde kalenin doğu yönüne bakan burç ,son dönem müdahalelerinde onarım görmüş, üst kısmı düzgün kesme taşlarla yeniden örülmüştür. Aynı burcun girişe bakan cephesi (cephe 35)üzerinde , yine altta ana kaya içerisindeki boşlukların sebep olduğu, sur duvarından ayrılma söz konusudur.

Kalenin kuzey yönündeki burç ve sur duvarları tamamen yok olmuş ,son dönem müdahalelerinde ,düzgün kesme taşlarla yeniden örülerek cephe düzenlenmiştir. Güney batı köşesinde yer alan burç üzerine 18.yy da saat kulesi eklenmiştir. Ongen bir kaide üzerine oturan saat kulesi alemi dahil 21.83 m yüksekliğindedir. Saat kulesine girişte kulenin 2.70 m yüksekliğine kadar 12 adet taş basamaklar,daha sonra ki 9.20 m.lik yüksekliği 45 adet ahşap basamaklarla çıkılmaktadır. Kulenin yaklaşık 11 m yüksekliğinde saat kulesinin balkonu , yaklaşık 12.65 m yüksekliğinde saat mekanizması yer almaktadır. Balkon demir elemanlar ve taş babalar ile çevrilmiştir. Saat kulesinin beden duvarları üzerinde kuş gözleri bulunmakta, yapı profil geçişleri ile üste doğru daralmaktadır. Kulenin 17.60 m yüksekliğinde demir çan bulunmaktadır.

Saat kulesi kotuna ve tonozların üst kısmında oluşturulmuş terasa avlu içinden ulaşmamızı sağlayan taş merdivenlerin çoğu yerlerinden oynamış,bir kısmı çatlamış durumdadır.

Yapının son dönemlerde gördüğü müdahalelerde iç kale içerisindeki avlu düzenlenmiş, tonoz örtülü mekanları onarılmıştır. Tonoz 1 yıkılmış, tonozun bir bölümü mevcut durumda iken diğer 5 tonoz ayaktadır. Tonoz 2 yaklaşık 42 m² olup 5.12m*11.27m ölçülerinde dikdörtgene yakın formda ,1.51 m açıklığında kemerli bir girişe ve avluya bakan kısmında daralan mazgal açıklığa ;tonoz 3 yaklaşık 40 m² olup 4.08m*11.14m ölçülerinde, dikdörtgene yakın formda 1.50m açıklığında kemerli bir girişe ve mazgal açıklığa; tonoz 4 yaklaşık 40 m² olup 4.08m*11.06m ölçülerinde ,dikdörtgene yakın formda 1.30 m açıklığında kemerli bir girişe ve mazgal açıklığa; tonoz5 yaklaşık 20 m² olup yamuk formunda, 1.48 m açıklığında kemerli bir girişe; tonoz 6 yaklaşık 30 m² olup 5.15m*6.93m ölçülerinde,dikdörtgen formda 1.21 m açıklığında kemerli bir girişe ve mazgal açıklığa sahiptir. Mekanların iç duvarları ve tonozlar düzgün moloz taşlarla yapılmıştır.
 

Bu sitede bulunan resimler telif hakları güvencesi altındadır. • İzin alınmadan kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz. 

Anı Anıtsal Yapıları Koruma Değerlendirme Ve Yapım  Mimarlık, Restorasyon A.Ş.
Adres:Aziziye Mahallesi Hava Sokak 24/8 Yukarı Ayrancı 06540 Çankaya/Ankara
Tel: 90 312 441 65 53 - Fax: 90 312 441 65 54

e-mail: anitsal@anitsal.com