mimar sinankastamonupiriSİVASsyriamanastırsivas eskisuriyealayhan1500 piri
• Bilecik – Hükümet Konağı Rölöve-Restitüsyon-Restorasyon Projeleri

BİLECİK - ESKİ HÜKÜMET KONAĞI RÖLÖVE RESTİTÜSYON VE RESTORASYON PROJELERİ

TARİHİ

Yapının ilk hali 1905-1907 yıllarında Abdülhamit döneminde yapıldığı düşünülmektedir ancak kurtuluş savaşı sırasında 6 Eylül 1922 yılında Bilecik’ten çekilen Yunan ordusu 1956 adet ev ile birlikte Hükümet Konağını da yakmıştır. Eski Hükümet Konağına ait Osmanlı arması halen yapıda teşhir edilmektedir. 1922-1930 yılları arasında yeniden yapılan hükümet konağı 1. Ulusal Mimarlık dönemine ait eserlerden biridir.

 

ONARIMLARI

Yakın zamanda cepheleri sıvanmış olan yapının onarım tarihleri tespit edilememiştir. Geç dönem bilinçsiz onarımlar, geçici bakım önlemleri yapılmış olup kapsamlı onarım yapılmamıştır. Ancak 1980lerde arka kısma Hükümet Konağı’ndan büyük yeni betonarme bir eklenti yapılmıştır. Bu niteliksiz yapı niteliksiz bir geçişle bağlanmaktadır. Yapıya hem görsel hem de fiziksel olarak zarar vermektedir. Kalorifer tesisatı geç dönemde yapılmış olmalıdır.

MALZEMESİ

Kagir yapının döşemeleri ahşap olup beden duvarları taş ve horasan harçla yapılmıştır. Silme ve denizlikleri taştandır. Giriş cephesinde mermer kullanımı da görülmektedir. Sonraki dönemlerde çimento ile sıvanmış ve boyanmıştır.

MEVCUT DURUMU

Hükümet Konağı olarak kullanılmaktadır. Arkada ek yapının yapılmasıyla resmi dairelerin çoğunluğu ek yapıya taşınmıştır. Bu sayede yapının kullanım yoğunluğu azalmıştır.

PLANI

Geniş bir bahçe içinde yer alan yapı doğu batı doğrultusunda dikdörtgen planlıdır. Ana girişler doğrultusunda simetrik bir biçimde yarım bodrum kat üzerine iki kat olarak inşa edilmiştir. Orta aksta ve iki başta ana cepheden dışa çıkıntı yapmıştır. Dikdörtgen planlı boylu boyunca uzanan bir koridorun iki yanına dizilmiş odalar düzeninde oluşan basit bir plan şeması vardır.

Yapının bahçe zemininden yüksekte olan geniş giriş mekanına mermer merdivenlerle ulaşılır. Merdiven on basamaklı ve üç yönlüdür. Düz mermer döşemeye çıkışı sağlayan basamaklar bordum kat silmesinin hizasında son bulur. Burada yapıya girişi sağlayan geniş bir zemin oluşturulmuştur. Giriş kısmı ana cepheden 103 cm dışa taşıntı yapmıştır dışa taşıntı yapan giriş kısmının cephe genişliği yaklaşık 9.40 m kadardır. Kemerler dışa taşıntı yapan profillerle çevrelenmiştir. Kemerler kare kesitli ayaklara oturmaktadır. Ayakların üzerinde yer alan kare başlıklar oldukça ince ve dışa taşkındır. Ayakların alt kısmı siyah beyaz mermerle kaplanmıştır.
Üç kemer de ahşap camekanla kapatılmıştır. Ortadaki kemerde yer alan üstü dört birim dikdörtgen camlı çift kanatlı kapı ile geniş bir koridora geçilir. Zemini mermer olan bu kısımda duvarlar 128 cm kadar iki renk ( siyah beyaz) mermerle kaplanmıştır. Duvarların üst kısmı sıvalıdır. Tavan ahşaptır. Kare şeklinde üç kademe yapmaktadır. İlk kademe dış ve iç bükey kaval silmeli bir kuşak bulunmaktadır. İçte paralel çıtalı ahşap kaplamadan sonra derin bir yivle çevrelenen iki ince iki adet kalın kaval silmenin oluşturduğu ikinci kademe görülür. Daha içte yer alan üçüncü kademelenme küçük üçlü konsollarla oluşturulmuş bir kuşak şeklindedir bu kuşak köşelerde içe doğru yarım daireler oluşturarak hareketlendirilmiştir. Daha içte ahşap silmeli çıta ile oluşturulan kare köşelerde içe kırılarak tekrar küçük kareler oluşturmuştur.

Giriş koridorunun doğu ve batısında basık kemerli birer pencere yer almaktadır. Batıdaki pencerenin bir kısmı yapıya sonradan konulan güvenlik kabini ile kapatılmıştır. Giriş koridorundan üç adet mermer basamak ile ahşap camekana ulaşılmaktadır. Altta dört kanatlı bir ahşap kapı ile iki kanatlı iki ahşap kapı bulunmaktadır. Üstte ise sabit camekanla kapalıdır. Orta kapıdan yapının ana koridoruna geçilmektedir. Doğu-batı doğrultusunda uzunlamasına planlı olan koridor yaklaşık olarak 680x4650 cm boyutlarındadır. Giriş aksının tam karşısında kuzeye doğru çift kollu on altışar basamaklı merdiven, merdiven sağanlığında güneye doğru tek yönlü olarak devam etmektedir.

Giriş katı ve üst katta da benzer plan özellikleri görülmektedir.

Giriş katında doğu ve batı kanatta karşılıklı dörder olmak üzere toplam on altı oda bulunmaktadır. Doğu ve batı cepheler koridorla son bulmaktadır. Batıda çift kanatlı kapı ile iki pencere açılığı vardır. Doğuda ise ortadaki daha geniş üç adet pencere yer almaktadır. Odalar dikdörtgen planlıdır. tavanlar ahşap olup köşe odalar haricinde, bir pencere ile aydınlatılmıştır. Odalarda süsleyici bir unsur bulunmamaktadır. Oda kapıları ahşap çift kanatlı olup üst kısımları alınlıklı, kasaları silmeli ortaları kabaralıdır. Kapıların menteşeleri verev geçmeli olduğundan kendiliğinde kapanmayı sağlayan mekanizmada yapılmıştır. Ayrıca kapılarda sürgülü cam gözetleme açıklıkları mevcuttur.

Yapı içten oldukça sade olup koridor daha çok kapılarla hareketlendirilmiştir. Koridor ahşap tavanlıdır. Koridorun ortası dört yönden basit profilli iç içe iki kuşak tarafından çevrelenmiştir. Yan kanatlarda ise uzun kenarlarda basit silmelerden oluşan birbirine paralel uzanan iki kuşakla kademelenmiştir. Ortası düz ahşaptır.
Koridorun zemini 60 cm kenarda karo mozaikle kaplanmıştır.

Üst kata çıkışı sağlayan giriş kapısı karşısındaki çift kollu merdivenlerin sahanlığında daha önce var olan kapı daha da genişletilerek bir koridor oluşturulup, sonradan betonarme olarak yapılan ek binaya bağlanmıştır.   

Yapını planı giriş akslarına göre simetrik olmasına rağmen koridora açılan odaların boyutları farklıdır.

Girişten itibaren batı kanattaki güneyden ilk oda (Z 3 nolu mekan) 509x398 cm boyutlarındadır. Doğuda giriş kısmına bakan bir pencere ile güneyde bir pencere mevcuttur. Zemin ahşaptır. Tavan ahşap olup içe doğru kademelenmiştir.

Zemin katı, batı kanadı, güneyden ikinci oda ise 510x361 cm boyutlarındadır. Güneye bakan bir pencere vardır. Ahşap tavanlıdır. Pencere altında ahşap bir kuşak dolanmaktadır. Üçüncü oda ( z.5 nolu mekan) 500x5004 cm boyutlarındadır. Güney bakan bir penceresi vardır. Tavan ve zemin ahşaptır. Güneyde pencere altından geçen ahşap profilli kuşak güney duvarda bulunmaktadır. Dördüncü oda (z.6 nolu  mekan ) köşe odadır. Vediğer odalardan dah büyüktür. 580x490 cm boyutlarındadır. Güneyde ve batıda ikişer pencere bulunmaktadır. Zemin ve tavan ahşaptır.

Zemin kat sağ kanat kuzey doğudan itibaren 1. oda ( Z.10 nolu mekan ) 754x 397 cm boyutlarındadır Ahşap tavanlı ve ahşap zeminlidir. Kuzeye bakan bir pencere mevcuttur.

2. oda (Z 9 nolu mekan) 500x 395 cm boyutlarındadır. Kuzeye açılan bir pencere vardır. Ahşap tavanlı ve ahşap zeminlidir.

3. oda (Z 8 nolu mekan) 507x500cm boyutlarındadır.  Kuzeye açılan bir pencere vardır. Ahşap tavanlı ve ahşap zeminlidir.

4. oda (Z 7 nolu mekan )501x497 cm boyutlarındadır. Kuzeye açılan iki batıya açılan iki pencere vardır. Ahşap tavanlı ve ahşap zeminlidir.

Yapının doğu kanadında yer alan mekanlar, batı kanattaki mekanların  simetriğidir.

Birinci kat;zemin kat planını aynı devam ettirmektedir. Genel plan şemasında bir değişiklik yoktur. Ancak alt katta giriş kısmı olan bölüm geniş bir oda haline getirilmiştir. Bu nedenle giriş katında 16 olan oda sayısı burada 17 dir.

Giriş katı merdivenlerden çıkıldığında birinci katta kuzeyden 1. oda  (Z 101 nolu mekan) 827 x 323 boyutlarındadır. Ahşap tavanı verev çıtalıdır. Kuzey ve batıda birer pencere bulunmaktadır. Zemini halı kaplıdır. Süpürgelikler ahşap kaplamadır.Toplantı odası olarak kullanılmaktadır.

Birinci kat kuzeyden 2.oda (Z102 nolu mekan) 572x332 boyutlarında olan mekan
ahşap tavanlıdır. Kuzeyde bir pencere vardır. Zem,in  Pvc kaplama olup çay ocağı olarak kullanılmaktadır.

3. oda (Z  103 nolu mekan) 571x415 boyutlarında olan mekanın duvarları süpürgeliklidir. Kuzeyde bir penceresi vardır. Ahşap tavanlıdır. Ahşap üzetri halı kaplamadır.
4. oda 561x437 cm boyutlarındadır. Kuzeyde iki bataıda bir pencere vardır. Tavan ahşaptır. Zemin halı döşelidir.

Birinci kat batı kanatta bulunan güneydeki köşe oda 5. Oda (Z 105 nolu mekan ) 641x497 boyutlarındadır. Batıda ve güneyde iki pencere vardır. Doğu duvarı  lambri kaplıdır. Tavan ahşap  yerler  halı kaplıdır. Bu oda cephede çıkma yaptığı için diğer odalardan daha büyüktür.

6.Oda   (Z 106 nolu mekan) 641x… boyutlarındadır. Batı duvarında  ahşap çift kanatlı kapı  5 nolu odaya açılmaktadır. Duvarlar ahşap süpürgeliklidir. Zemin halı kaplıdır Tavan ahşap olup  güneyde bir pencere bulunmaktadır.

7. oda  ( Z 108 nolu mekan)  kuzey batı köşede bölünerek   duş yeri eklenmiştir. Tavan ahşap ızgaralıdır.(Sonradan yapılmıştır Zemin parke üzeri halıdır. Bu mekanın doğusundaki  duvara muhdes bir kapı açılmıştır. Güneyde bir pencere bulunmaktadır.

8.Oda ( Z  109 nolu mekan) Valilik makamının toplantı odası olarak kullanılmaktadır. Tavan ahşap zemin halı kaplıdır . Güneyde  bir pencere bulunmaktadır.

9.Oda ( Z 110 nolu mekan) Makam odası olarak kullanılmak üzere  iki oda arasındaki duvar kaldırılmış, iki mekan birleştirilmiştir. Valilik makamı olarak kullanıma açılmıştır. Ayrıca bu mekanın yanındaki odalara içeriden geçişi sağlamak için muhdes iki kapı açılmıştır. Bu üç mekanın tavanları  asma tavan olarak kaplanmıştır. Duvarlar lambri kaplanmış serpme boya ile boyanmıştır. Mekandan koridora açılan iki kapıdan biri kapatılmış, diğeri ise deri kaplanmıştır.

10. Oda ( Z111 nolu mekan ) Özel kalem bürosu olarak kullanılmaktadır. Batı duvarında sonradan açılmış kapı   makama geçişi sağlamaktadır. Duvaralar lambri kaplıdır Zemin parke üzeri halı kaplıdır. Güneyde bir pencere vardır.

11. oda ( Z112 nolu mekan) Valilerin fotoğrafları sergilenmektedir Tavan ahşap lambri kaplamadır .Güneyde bir pencere vardır. Zemin halı kaplıdır.

12. oda (Z  113 nolu mekan) Vali yardımcısı odası olarak kullanılmaktadır. Güneyde ve doğuda ikişer pencere vardır. Ahşap tavanlıdır. Zemin parke üzeri halı kaplamadır.

13. oda ( Z 114 nolu mekan)  Ahşap tavanlıdır. Zemin halı kaplıdır doğuda  bir, kuzeyde iki pencere vardır Mekanın batı duvarında  çift kanatlı bir kapı bulunmaktadır.

14. oda ( Z115 nolu mekan) Ahşap tavanlı  zemin ahşap üzeri halı kaplıdır. Kuzeyde bir pencere bulunmaktadır.

15. Oda ( Z116 nolu mekan) Ahşap tavanlı  zemin ahşap üzeri halı kaplıdır. Kuzeyde bir pencere bulunmaktadır.

16. oda ( Z117 nolu mekan) Ahşap tavanlı  zemin ahşap üzeri halı kaplıdır. Kuzeyde bir pencere bulunmaktadır.Cepheden çıkma yaptığı kısımda  batıdada bir pencere vardır.

Dikdörtgen planlı koridor ahşap tavanlıdır. Bu kattaki  kapıların bir kısmı deri kaplanmıştır. Bu kattaki kapıların üzeri camekanlıdır.

Odalar sıvalı, ve boyalıdır.

Bilecik Hükümet Konağında da  I. Ulusal Mimarlık Dönemi örneklerinde  olduğu gibi iç mekandan daha çok  giriş cephesi önem kazanmıştır.

Giriş cephesi; iki küçük kemer ortasında büyük kemerden oluşan Girişe  merdivenle anıtsallık kazandırılmıştır. Bodrum katın pencereleri, giriş merdiveninin hizasında oldukça dışa taşkın düz profilli bir silme ile vurgulanmıştır. Bodrum kat pencereleri giriş aksının her iki yanında beşer adet olmak üzere on adettir. Dışa taşkın basık kemerlerin ortalarında yer alan kilit taşları daha yüksek ve dışa taşkındır. Pencereler üstünde yer alan dışa taşkın plaster katlar arasını vurgulamaktadır. Cephelerde her kat dışa taşkın plasterlarla vurgulanmıştır. Her katta farklı formda pencereler kullanılmıştır.  

Giriş katında basık kemerli yüksek pencereler alttaki bodrum pencereleri ile birinci kattaki pencerelerle aynı akstadır. Pencerlerin kemerlerini üstten çevreleyerek bir kuşak oluşturan silme ortada dış bükey formda iki kenarda ise düzdür. Pencerelerin denizlikleri dışa taşkın konsol görünümündedir. Birinci kat ile ikinci kat arasında düz profilli oldukça dışa taşkın silme kuşak şeklinde yapıyı dolanmaktadır. 

Birinci kat pencereleri dikdörtgen formludur. Burada da  pencereleri üstten çevreleyen düz silmelerin oluşturduğu dışa taşkın bir kuşak dolanmaktadır. Üste kırma çatının uzantısı biçiminde oldukça geniş bir saçak bulunmaktadır.Saçak birinci kat pencere aralarında bulunan konsollara oturan ahşaplarla desteklenmiştir.

Üst örtü kırma çatılı marsilya kiremit örtülüdür. Ancak cephe den çıkma yapan giriş kısmı ile uçlardaki birer aksın üzeri kalkan duvarı gibi yükseltilerek yapının üst örtüsünden daha yüksekte kırma çatı ile kapatılmıştır.

Yan cephelerde tam simetrik bir düzenleme yoktur. Bodrum kata girişi sağlayan kapılar orta aksın güney tarafındadır. Batı cephede orta aksa dikdörtgen formlu üzeri kemer alınlıklı kapı ile iki yanında kemerli pencerelerle üçlü bir düzenleme yapılmıştır. Bu üçlü düzenlemenin güney tarafında iki kuzey tarafında bir pencere bulunmaktadır. Yan cephelerde pencere düzenlemesi simetrik değildir. Pencere formları tüm cephelerde aynıdır. Ancak doğu-batı ve kuzey cephede topografik konum nedeniyle bodrum kat olmadığı için bodrum penceresi de yoktur katlara ayıran silme kuşaklar mevcuttur.

Doğu cephede benzer özelliktedir burada ortada kapı değil pencere mevcuttur.

Kuzey cephede kuzeye doğru çıkma yapmıştır.Be cephede iki başta çıkma yoktur ancak ortadaki çıkma güney cephedekinde daha geniş ve daha dışa taşkındır. Çıkmanın olduğu kısım doğu ve batı cephesini sadece üst katında bir pencere açıklığı vardır. Çıkmanın olduğu kısımda ortada üçlü iki yanında birer pencerenin olduğu birinci kat düzenlemesi alt katta ortada kapı iki yanında pencereli bir düzenleme iken üst katın pencereleri ortasından itibaren betonarme ek kısım ile birleştirilmiştir. Bu nedenle kapı ve pencereler dışarıdan algılanamaz olmuştur.

Cephelerde pencerelere, orta ve iki başta yapılan çıkmalarla verilen düşey etki yatay hatlarda pencerenin üst kısmını dolanan ve katlar arasında yer alan dışa taşkın silme kuşaklarla dengelenmiştir. Bu kuşaklar cephenin renginden farklı bir renkle boyanarak vurgulanmıştır. 
  
DEĞERLENDİRME

Bilecik hükümet konağı ilk yapılış tarihi 1905-1907 arasında olduğu, yapının Abdülhamit tarafından yapıldığı düşünülmektedir. Yapının eski belgelerden bulunan fotoğrafının bu günkü yapının daha sade olduğu görülmektedir. İlk yapının olduğu düşünülen  Abdülhamit’e ait kitabe üzerindeki Osmanlı arması halen yapıda sergilenmektedir. Mevcut yapı ise 1927 yılları arasında yeniden yapılmıştır. I. ulusal mimarlık dönemi özelliklerini taşımaktadır.

XIX. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Osmanlı yerleşimlerinin fiziksel yapısı değişmeye başlamıştır . Tanzimatla başlayan  ilk batılı anlamda şehircilik çalışmaları cumhuriyetin kuruluşuna kadar sürmüştür. Tanzimattan önce ordu ve adliyeye dayanan devlet yönetimine tanzimatla beraber mülki yönetim adı altında yeni bir kurum katılmıştır. Yönetimsel yapıdaki bu değişime kentlerde hükümet konaklarının oluşmasına neden olmuştur. Kastamonu Hükümet Konağı ,Kütahya Hükümet konağı, Eskişehir Hükümet Konağı gibi

Bilecik hükümet konağı I. Ulusal  Mimarlık dönemi özelliği olan orta ve yan çıkmaları cephenin üç yatay bölme ayrılması ve bu düzenlemenin pencerelerle belirginleştirilmesi, geniş saçakların payandayla desteklenmesi gibi unsurlar ortak özellikleridir.

1905 yılında Bilecik’te yaptırılan Bilecik idadisi de I. ulusal mimarlık örneklerindendir. Cephelerde yaptığı çıkmalar yapını yatay olarak üç bölüme ayrılması geniş saçaklarının ahşap konsollarla desteklenmesi ortak özelliklerindendir bu dönem yapılarında iç plan oldukça sade ve simetriktir. Daha çok cepheler önem kazanmıştır.
Bilecik hükümet konağı genel olarak planını korumuştur. Bunda yapının orijinal fonksiyonunu devam ettirmesi önemli rol oynamıştır. Ancak binanın ihtiyaca cevap vermemesi üzerine kuzeye betonarme bina ile yapılan ek nedeni ile kuzey cephenin çıkma olan kısmı algılanamaz olmuş, yapını bütünlüğü bozulmuştur. Yapını bütünlüğünün algılanabilecek şekilde bağlantı yapılması uygun olacaktır.

I. katta bulunan ve vali makam odası olarak kullanılan iki odanın arasındaki duvar kaldırılmıştır. Duvarın eski haline getirilmesi planın korunması açısından önemlidir. Ancak yapını orijinal fonksiyonunun sürdürülmesi daha önemlidir. Mevcut koşullarda makam olarak kullanılması için duvar izlerinin bırakılarak olduğu şekilde korunması uygun olacaktır.

Yapının orijinal fonksiyonunu sürdürmesi öncelikli tercih olmuştur. Bu nedenle üç odanın içten birbirine geçişini sağlayan kapılar korunmuştur. Yapıda giriş katın döşemesi karo mozaik olarak korunmalıdır. Makam odasındaki deri kapılar orijinal haline dönüştürülmelidir. Bazı mekanlar da bulunan lambri  tavanlarda orijinal haline dönüştürülmelidir.

Koridorda bulunan büst altlığı ile birlikte  kaldırılmalıdır.

Bu sitede bulunan resimler telif hakları güvencesi altındadır. • İzin alınmadan kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz. 

Anı Anıtsal Yapıları Koruma Değerlendirme Ve Yapım  Mimarlık, Restorasyon A.Ş.
Adres:Aziziye Mahallesi Hava Sokak 24/8 Yukarı Ayrancı 06540 Çankaya/Ankara
Tel: 90 312 441 65 53 - Fax: 90 312 441 65 54

e-mail: anitsal@anitsal.com