mimar sinankastamonupiriSİVASsyriamanastırsivas eskisuriyealayhan1500 piri
• İstanbul - Fatih Mesih Ali Paşa Camii Rölöve-Restitüsyon-Restorasyon Projeleri

İSTANBUL - MESİH ALİ PAŞA CAMİİ RÖLÖVE RESTİTÜSYON VE RESTORASYON PROJELERİ
Fatih İlçesi'nde Muhtesip İskender Mahallesi'nde, Hırka-i Şerif Camii yakınında, Mevkufatçi Sokağı ile eski Ali Paşa Caddesi'nin kesiştiği yerdedir. III. Murad'ın (hd 1574-1595) veziri azamlarından, Mısır beylerbeyliği yapmış olan Hadım Mesih Mehmed Paşa (ö. 1588) tarafından 1585-1586'da yaptırılmıştır. Mimar Sinan'a ait kaynakların çoğunda caminin adı geçiyorsa da, çırağı Davud Ağa'nın tasarıma katkısı olduğu olasılığını göz önünde bulundurmak gerekmektedir.

Yapı, doğudan batıya doğru alçalan bir arsa üzerine, batı yönünde sıralanan dükkanlarla zeminin yükseltilmesi sayesinde düz bir zemine oturtulmuştur. Caminin tasarımında daha önce İvaz Efendi ve Mehmed Ağa camilerinde kullanılan sekiz dayanaklı strüktür kullanılmış, ancak yan galerilerin kullanımı ve avlu tasarımıyla yeni denemeler ortaya koyulmuştur. Enlemesine dikdörtgen bir plan şeması gösteren cami, kesme tastan inşa edilmiştir. Harim mekanını örten kubbenin basıncı kemerler aracılığıyla sekiz dayanağa aktarılmıştır. Kubbeye geçiş tromplarla sağlanmış, dışarıya taşkın derin mihrap bölümü yarim kubbeyle örtülmüştür. Taşıyıcı sistem, merkezi kubbenin etrafını kuşatan, çokgen kesitli ağırlık kuleleriyle dışarıdan da okunabilmektedir. Cami doğu ve batıdan galerilerle kuşatılmış, ancak galeriler orta bölümün mekan bütünlüğüne katılmamıştır.

Söz konusu yan mekanlar, üçer birim halinde alt katta dışarı açılmakta, bunların kaburgalı çapraz tonozları üzerine oturan üst kat ise harim mekanına açılmaktadır. Bu tasarımda, galerinin üstü içeriye açılan oldukça geniş mahfiller halini almış, ayrıca zemin katında duvarların içinde kalan taşıyıcı sistem, yukarıda açıkça görülebilmiştir.

Mahfil, pandantiflerle geçilen üçer kubbeyle örtülmüştür. Köşelerde kemerlerin birleştiği yerler iri mukarnaslarla dolgulanıp, mekanı zenginleştirmiştir. Altı granit sütunun taşıdığı beş gözlü son cemaat yeri, yanlarda kubbe, ortada aynalı tonozla örtülüdür. Granit sütunların başlıkları köşeleri pahlanarak kaba bırakılmış, yalnızca batıdaki başlık mukanaslarla süslenmiştir. Son cemaat yeri kuzeye doğru ikinci bir revakla kuşatılmış, üzeri ahşap çatıyla örtülmüştür. İkinci bölümün mermer sütunları kemerlere baklavalı sütun başlıklarıyla bağlanmaktadır. Cami aydınlık bir mekana sahiptir. Yan duvarlarda mahfil seviyesinde açılan pencereler ve kubbe kasnağını kuşatan 24 pencereden yeterli ışık alınmaktadır. Yan galerilerin pencerelerinden ise, harim bölümüne pek az ışık alınabilmektedir.

Dışarıdan pencere dizilerini ayıran korniş iki kat ayrımını göstermektedir. Üst kat pencereleri üç adet sivri kemer içine alınmıştır. Kemerlerin içinde de iki bölüme ayrılan pencereler üstte revzenli, altta lentolu ve demir parmaklıklıdır. Zeminde yan cepheler boyunca. açılan üç büyük sivri kemerin ikisi pencere, biri galerilere açılan kapıdır. Pencerelerin kemer aynaları, ajur tekniğinde, çokgenlerin birbirleri içine geçmesinden oluşan geometrik süslemelerle hareketlendirilmiştir. Alt bölümleri düz mermer söveli ve demir parmaklıklıdır Mermer kapının etrafı baklava biçiminde ajurlu mermerle kuşatılmıştır. Yapı kuzeyde küçük kubbelerle örtülen on iki birimden oluşan bir revakla kuşatılmıştır. Kuzey duvarı boyunca abdest muslukları sıralanmakta, kayyım ve müezzine ait birer oda avluyu sınırlamaktadır. Yapının planı gibi süsleme düzeni de Mehmed Ağa Camii'ne benzemektedir Minber ve mihrap mermerdendir. Mihrabın içi mukarnaslarla dolgulanmış, minber ajur tekniğinde yapılan geometrik geçmelerle işlenmiştir. Camide, çinilerin sade ve ölçülü kullanımı dikkati çeker. Mihrabın etrafı yeşil zemin üzerine kare levhalardan oluşan çinilerle kuşatılmıştır. Levhaların içinde, rozet biçim içi kırmızı ve mavi renkli çiçeklerin ve yaprakların, merkezdeki iri bir rozetten çıkarak sıralanmasıyla meydana gelen bir kompozisyon yer almaktadır. Dış bordürde yarim palmetlerle birleşen çini bulutları, mihrabın iki yanındaki pencerelerin etrafını çevreleyen çinilerle uyumlu bir geçiş sağlar. Doğu ve batı duvarlarındaki ikişer pencere alınlığı lacivert zemin üzerine sülüs yazılıdır.

Minare vezir camilerine uygun olarak kuzeybatıda tektir. Plandaki yeri kıble eksenine göre simetriğinde bir merdiven kulesiyle dengelenmiştir. Kesme taş minarenin kare kesitli kaideye ve prizmatik üçgenli pabuçluğa oturan çokgen gövdesi sonradan yenilenmiş bir külah ile örtülüdür. Mukarnaslı şerefesi özgündür.

Resimler

Bu sitede bulunan resimler telif hakları güvencesi altındadır. • İzin alınmadan kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz. 

Anı Anıtsal Yapıları Koruma Değerlendirme Ve Yapım  Mimarlık, Restorasyon A.Ş.
Adres:Aziziye Mahallesi Hava Sokak 24/8 Yukarı Ayrancı 06540 Çankaya/Ankara
Tel: 90 312 441 65 53 - Fax: 90 312 441 65 54

e-mail: anitsal@anitsal.com