mimar sinankastamonupiriSİVASsyriamanastırsivas eskisuriyealayhan1500 piri
• İstanbul - Atatürk Kültür Merkezi Rölöve Projeleri

İSTANBUL - ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ RÖLÖVE PROJESİ
Yapı, İstanbul ili Beyoğlu ilçesi’nde İsmet İnönü Caddesi ile Mete Caddesinin birleştiği noktada yer almaktadır. Yapıya Mete caddesinden üç(3), İsmet İnönü Caddesinden ve Miralay Tevfik Bey Caddesinden birer adet giriş bulunmaktadır. Binanın kuzey cephesinde yapıya bitişik otopark bulunmaktadır. Binanın kuzey cephesi ile batı cephesinin birleştiği nokta dolmuş durağı olarak kullanılmaktadır. Bina yapıldığı andaki işlevini sürdürmekte ve kültür merkezi olarak kullanılmaktadır.

Binanın yapımına 29 Mayıs 1946 yılında vali Dr. Lütfi Kırdar zamanında başlanmıştır. İlk projeler mimar Rükneddin Güney’e aittir. Başlangıçta yalnızca opera binası olarak düşünülen yapı 1957 yılında yapılan değişiklik ile kültür merkezi niteliğini kazanmıştır. Bürokratik zorluklar ve mali problemler yapının inşaat süresinin uzamasına neden olmuştur. Bina 1969 yılında hizmete girmiştir. 12 Nisan 1969 yılında İstanbul Kültür Sarayı adı ile hizmete açılan yapı, birbirinden bağımsız kuruluşlar olan Devlet Opera ve Balesi ile Devlet Tiyatroları genel müdürlüğüne verilmiştir.

Binada 27 Kasım 1970 yılında bir yangın çıkmıştır. Yangın sonunda tüm sahne ve seyirci bölümü büyük ölçüde hasara uğramıştır. Binanın tadilatı yedi yıl sürmüştür. Yapının ikinci yapımında, ilkine göre teknik tesisatta ve iç mekanlarda bazı değişiklikler yapılmıştır.

İstanbul opera binası adı ile başlayan, Kültür Sarayı adı ile açılan ve Atatürk Kültür Merkezi adı ile bir kez daha bitirilen bu yapı 1977 yılında tekrar işletmeye hazır duruma getirilmiştir. Opera binası amacı ile yapılan betonarme karkas daha sonraki kültür merkezi kompleksinin strüktürünü oluşturmaktadır.

Batı Cephe : Taksim Meydanı yönüne bakan bu cephe, yoğun olarak kullanılan kamusal bir mekanda olması ve seyirci girişinin bu taraftan sağlanması nedeni ile en göze çarpan, binanın en çok bilinen cephesidir. Cephe giydirme cam ve alüminyumdur. Giydirme cephenin önüne bulunan dikdörtgen paneller hem güneş kırıcı olarak hem de dekoratif amaçlı kullanılmaktadır. Yapının bu yüzünde dört adet seyirci girişi bulunur. Seyirci girişinin üstünde kalın kesitli ve kolonlar üzerinde taşınan, bu cephede yapıdan bağımsız betonarme bir saçak bulunur. Bu saçak binanın kuzey yönünde ki cephede(otopark tarafında) devam eder. Saçağın üzerinde “ATATÜRK KÜLTÜR MERKEZİ” yazısı bulunur.

Bu cephede ayrıca bilet satış gişelerinin girişi bulunmaktadır. Bu giriş binanın güney cephesi tarafındadır. Girişin üzerinde “GİŞELER” yazısı vardır. Seyirci girişleri ile bilet satış gişelerini görsel olarak birbirinden ayıran ve binanın içinden başlayarak doğu-batı ekseninde uzanan sırlı seramik kaplı beyaz bir duvar bulunmaktadır. Bu duvarın seyirci girişi tarafında ise bir süs havuzu bulunur.

Yapının kaldırım ile arasında yoğun bir ağaçlandırma vardır. Aynı peyzaj elemanları yapının avlusunda da kullanılmıştır.

Personel girişi ile bilet gişelerine giden yolda afiş asmak için kullanılan panolar alüminyum panolar bulunmaktadır.

Binanın batı cephesin toprak kotu kaldırım kotundan aşağıdadır. Bu kota muhtelif yönlerdeki birkaç basamak ve pampa ile ulaşılmaktadır. Cephenin kuzey-güney doğrultusunda otopark bulunmaktadır. Bu yapının cephesi niteliksiz durumdadır.

Güney Cephe:Sanat galerisi, seyirci çıkışları ve personel girişinin bulunduğu cephedir. Yapının batı cephesi tarafındaki kısmı sağır duvardır ve taş kaplamadır. Giriş kapılarının başladığı noktada ise malzeme değişir. Bu kısımda fuayelerin kullandığı diline bant pencereler bulunur. Büyük çoğunluğu yine seramik kaplı sağır duvarlardır. Yapının yan kanatçılarının cephesi malzeme olarak renk ve boyut olarak faklı bir seramik ile kaplanmıştır. Bu kısımda yapının güney ve kuzey cephesindeki kapılar simetriktir Bay/bayan terzihanesine kadar cephede pencere yoktur. Terzihane kotunda kolonatlı bir pencere sistemi göze çarpar. Personel girişi kısmında ise alüminyum bir saçak bulunur. Saçak metal ayaklar ile taşınmaktadır. Bu kısım da F blok personel odalarının alüminyum doğrama modül pencereleri bulunur. Pencere doğramalarını bir kısmı daha sonradan değiştirilmiş ve cepheye havalandırma panelleri yerleştirilmiştir. Cephenin doğu cephesi ile birleştiği noktada ise toprak kotu giriş kotuna göre -8.00 aşağıdadır. Personel girişi aynı zamanda H bloğun çatısını oluşturur.

Doğu Cephe:Binanın malzeme girişlerinin yapıldığı cephedir. Giriş kotuna göre daha alçaktadır. Cephenin kuzey-güney ekseninde toprak çizgisi düşmektedir. Otopark girişinin olduğu bu cephe bir rampa ile alt kota bağlanır. Ayrıca H blok önünde bu rampa ikinci kez eğim değiştirir ve H blok ile F bloğun birleştiği noktada toprak kotundan daha altta kalır.

Ana cephede tamamen F blok personel odalarının modüler alüminyum doğrama pencereleri bulunur. Kafeterya katında modül değişir. Boyahane katında ise metal doğramalar tabandan tavana kadar iki kat boyunca uzanır. Üzerinde bale prova odasının terası ile sonlanır. Cephenin iki yanında F blok merdiven kovasının pencereleri bulunur. Bu kısımlar giydirme cephedir ve şeffaftır. H bloğun cephesi de bu taraftadır. Bu blok renk, malzeme ve yükseklik farkı ile F bloktan ayrılır. Cephenin otopark altında kalan kısmında ise atölyelerin kapıları, Aziz Nesin Sahnesinin metal merdiveni ve tiyatro girişi bulunur. Yapının kuzey eksenine doğru, otoparkın kademe yaptığı noktada personel lojmanının ön cephesi vardır. Arkada kaln kısımda ise otoparkın yatay pencereli cephesi devam eder. Yapının bitişinde Otobüs durakları yer alır.

Kuzey Cephe: Yapının otopark girişinin olduğu cephesidir. Yapının bu cephesi güney cephesi ile simetriktir ve hemen hemen aynı özellikleri taşır. Binanın ön saçağı bu cephede de devam eder. Saçak bu tarafta cepheye bitişiktir. Cep sineması girişi ve acil çıkış kapıları bu cephededir. Yapının toprak kotu giriş cephesinden +0.64 daha yukarıdadır. Bu kot farkı basamaklar ile birbirine bağlanır.

Kuzey Cephe(Kapalı Otopark Cephesi):Kapalı otopark girişinin bulunduğu cephedir. Doğu cephesinde bulunan otoparka ait yatay pencere modülleri burada da kat otoparkının kat kotlarına bağlı olarak kademelenerek devam eder. Yapının önünde otobüs durağı yer alır. Cephenin toprak kotundan +000 kotuna bir rampa ile ulaşılır. Arka noktada ise lojman girişi ve dökme beton bir merdiven sistemi vardır. Bu merdiven otopark üst kotu ile Aziz Nesin Sahnesi alt kotunu birbirine bağlar.

Uluslararası üsluba bağlı olarak yapılmış olan binanın üzerindeki bezemelerinden çok kendisinin ön plana çıkması ve heykelsi özelliğinin algılanması istenmiştir. Bina içinde ve dışında az sayıdaki süsleme elemanından da anlaşılacağı üzere binanın mimari elemanları aynı zamanda birer dekoratif eleman olarak tasarlanmıştır. Ancak bu durum sadece yapının A ve B lokları için geçerlidir. Diğer bloklara gidildikçe yapı dekoratif özelliklerini kaybeder ve göze çarpan herhangi bir mimari özelliği kalmaz. Binanın dekoratif özelliklerinden bahsetmek için strüktürel özelliklerini göz önünde tutmak gerekir. Örneğin cephedeki alüminyum güneş kırıcılar işlevsel olarak en çok ihtiyaç duyulan alt kotlara konulmamış(parter katı fuayesi) ancak üst kotlara gittikçe(sanat galerisi) aralıkları sıklaştırılmıştır. Üst kottaki bu sıklaştırma ise yetersiz kalmıştır. Bunun bilinçli bir tercih olduğu hemen göze çarpmaktadır. Aynı şekilde binanın kuzey ve güney cephelerinde yer alan düşey bant pencereler içinde aynı yorumda bulunulabilir. Yapının içinde özellikle fuaye alanlarında tavan kaplamasından, aydınlatma elemanların yerleştirilmesine ve kullanılan malzemeye, ya da daha önce Atatürk Kültür Merkezinde görev almış önemli sanatçıların resimlerinin bulunduğu panellerin konumlandırılışından, fuyedeki duvarlara kadar kullanılan her eleman hem işlevsel hem de görsel olarak düşünülmüştür. Bunun en göze çarpan örneği giriş katından parter katına çıkan dönel merdivendir.

Yapı içindeki tek bağımsız dekoratif süsleme parter katındaki soyut heykel çalışması ve birinci balkon katındaki tuğra kabartmasıdır.

Resimler

Bu sitede bulunan resimler telif hakları güvencesi altındadır. • İzin alınmadan kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz. 

Anı Anıtsal Yapıları Koruma Değerlendirme Ve Yapım  Mimarlık, Restorasyon A.Ş.
Adres:Aziziye Mahallesi Hava Sokak 24/8 Yukarı Ayrancı 06540 Çankaya/Ankara
Tel: 90 312 441 65 53 - Fax: 90 312 441 65 54

e-mail: anitsal@anitsal.com